Mạng xã hội - Con dao hai lưỡi!

Hiện nay, trước sự bùng nổ của Internet và các trang mạng xã hội, sự tương tác giữa mạng xã hội và báo chí là điều tất yếu, đặt ra nhiều thách thức cũng như cơ hội đối với báo chí. Vấn đề là phải làm như thế nào để tận dụng được ưu thế về tính tương tác ấy cũng như hạn chế những mặt tiêu cực của mạng xã hội, để góp phần đưa mạng xã hội phát triển đúng hướng, và báo chí cũng tận dụng được cơ hội để nâng cao hiệu quả tuyên truyền.

 

Mạng xã hội Cung cấp nguồn thông tin phong phú đa chiều

Mạng xã hội (MXH) có đặc điểm là rất nhanh nhạy, phong phú về nguồn thông tin. Hàng ngày, nhiều sự kiện, thông tin, dữ liệu của đời sống được các cá nhân cập nhật liên tục trên mạng xã hội, đã được nhiều nhà báo nhanh nhạy theo dõi và đón bắt. Mỗi thành viên trên mạng xã hội đều có thể được xem là một “nguồn tin” khi tiết lộ ra một thông tin nào đó mà báo chí chưa đủ khả năng để nắm được. Tất nhiên, “kho” thông tin này, chứa đựng cả những “tin rác”, “tin vịt” và cả những “tin vàng”.

MXH góp phần làm phong phú nguồn tin báo chí và góp phần gợi ý đề tài cho báo chí. MXH sở hữu nguồn tài nguyên thông tin khổng lồ, đây chính là những dữ liệu quan trọng cung cấp thông tin cho báo chí. Báo chí – đặc biệt là báo điện tử, đã tận dụng nguồn tài nguyên này để chọn lọc sử dụng. Ngược lại, chính MXH làm cho thông tin đó lan truyền rộng rãi hơn dưới hình thức chia sẻ, bình luận. Mạng xã hội cũng tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí tương tác nhiều hơn với công chúng.

Cùng với sự phát triển như vũ bão của công nghệ di động cũng như truyền thông xã hội, trên thế giới xuất hiện xu hướng tòa soạn coi MXH là nền tảng ưu tiên để đăng tải thông tin. MXH không chỉ là một phần quan trọng trong công tác tòa soạn mà đã trở thành một phần không thể tách rời của báo chí hiện đại

Ở Việt Nam, số người dùng mạng xã hội đang tăng lên nhanh chóng. Theo một thống kê mới nhất, trong số đối tượng 18 tuổi trở lên có tài khoản mạng xã hội thì: 43% dân số có một tài khoản, 25% có hai tài khoản, 13% có bốn tài khoản trở lên. Theo số liệu từ DoubleClick Ad Planner(1), trong tháng 1-2012, lượng người dùng Internet tại Việt Nam là 23 triệu (chiếm 26% dân số Việt Nam) và lượt xem là 18,4 tỉ. Về mạng xã hội tại Việt Nam, Zing Me (me.zing.vn) có lượng người dùng cao nhất (8,2 triệu), thời gian truy cập nhiều nhất (1 tỉ phút) và lượt xem 540 triệu. Đứng thứ hai là Facebook.com với 5,6 triệu người dùng, thứ ba là yume.vn (2,2 triệu người dùng), thứ tư là tamtay.vn (1 triệu người dùng). Theo Cục Quản lý phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông), công cụ tìm kiếm và mạng xã hội là hai dịch vụ được hàng chục triệu người dùng internet sử dụng rộng rãi nhất (100% sử dụng tìm kiếm, 80% sử dụng mạng xã hội).

Tính đến nay, trong lĩnh vực thông tin điện tử, cả nước có hàng trăm báo, tạp chí điện tử, hàng ngàn trang thông tin điện tử tổng hợp. Sự tương tác giữa các loại hình thông tin này đang diễn ra vô cùng sôi động. Hiện nay, khoảng 40 triệu tài khoản facebook

Nghị định 97/2008/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp sử dụng dịch vụ internet và thông tin điện tử trên internet đã thống nhất về mặt khái niệm: “Mạng xã hội trực tuyến là dịch vụ cung cấp cho cộng đồng rộng rãi người sử dụng khả năng tương tác, chia sẻ, lưu trữ và trao đổi thông tin với nhau trên môi trường internet, bao gồm dịch vụ tạo blog, diễn đàn (forum), trò chuyện trực tuyết (chát) và các hình thức tương tự khác”. Các hình thức tương tự khác ở đây, có thể hiểu là thư điện tử (e-mail), điện thoại, xem phim, ảnh (voichat), chia sẻ tập tin (files), trò chơi (games)... Với những tính năng này, mạng xã hội đã mang đến một sự liên kết mới mẻ và đa dạng, rộng lớn cho hàng trăm triệu thành viên trên khắp thế giới, tác động không nhỏ đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có báo chí.

Mạng xã hội là nơi tương tác giữa báo chí và công chúng

Nhiều vấn đề, sự kiện được xã hội quan tâm, được bàn luận sôi nổi trên các trang mạng xã hội chính là dư luận xã hội mà báo chí quan tâm và muốn nắm bắt. Triển khai những đề tài, ý tưởng, giải đáp được những bức xúc, nhu cầu thông tin này một cách nhanh chóng, chính là hiệu quả mà báo chí có thể mang lại. Sự nhanh nhạy của cơ quan báo chí và người làm báo, trả lời được những thắc mắc và cung cấp trúng, đúng nhu cầu thông tin của công chúng chính là “gãi” đúng “chỗ ngứa” của công chúng.

Thông thường, các thành viên sau khi tham gia trên mạng xã hội trong một sự kiện, một vấn đề “nóng” nào đó thường muốn tìm kiếm thông tin từ báo chí, nơi mà họ cho là “chính thống” để giải đáp thêm, thông tin thêm về những sự kiện mới chỉ ở dạng lan truyền trên mạng như “lời đồn”. Tờ báo nào nhanh nhạy đáp ứng được sự tìm kiếm này sẽ có khả năng “hút” độc giả một cách mạnh mẽ và rộng lớn.

Ví dụ, trong sự kiện trận động đất, sóng thần xảy ra ở Nhật Bản năm 2011, riêng buổi chiều ngày 11-3, đã có hơn 9.000 video liên quan đến trận động đất và 7.000 video liên quan đến trận sóng thần được tải lên Youtube. Những hình ảnh và video clip này về sau đã được các báo chí ở Nhật cũng như trên thế giới xâu chuỗi và sử dụng, góp phần thông tin cho công chúng toàn thế giới cái nhìn toàn cảnh về thảm họa thiên nhiên này.

Đây là một ví dụ minh chứng cho sự tương tác mạnh mẽ giữa mạng xã hội và báo chí - một hiện tượng tương tác tất yếu trong xu thế phát triển của internet nói chung và mạng xã hội nói riêng. Sự tác động qua lại giữa một hình thức chuyển tải thông tin có tính chất truyền thống và chính thống (báo chí) với một loại hình giao tiếp mới mẻ và năng động kéo theo nhiều tiện ích và cả những hệ lụy mà chúng ta cần nhận thức về nó nhanh chóng và rõ ràng hơn.

Một bài viết, phóng sự ảnh hay video giờ đây phải làm sao lôi kéo được cả độc giả lẫn bạn bè, người thân của họ. Con số đáng quan tâm mới được công bố tại Hội nghị Báo chí Publish Asia ở Manila - Philippines vào cuối tháng 3-2016: tỉ lệ truy cập trang web từ các đường link được dẫn trên MXH là 43%, vượt tỉ lệ qua tìm kiếm là 38% và đương nhiên vượt lượng truy cập trực tiếp các trang web.

Một ví dụ nữa: Câu chuyện xung quanh chủ trương chặt cây xanh ở Hà Nội, chính bạn đọc là những người đầu tiên cập nhật thông tin nóng nhất cho cơ quan báo chí chọn lọc và đăng tải. Hay trận lũ lụt lịch sử tại Quảng Ninh cuối tháng 7/2015, trong khi phóng viên hầu như không tiếp cận được hiện trường bởi dòng nước chia cắt, nhưng nhờ có MXH mà những hình ảnh kinh hoàng của cơn lũ, được cập nhật thường xuyên, kịp thời, gây xúc động mạnh trong dư luận...

Có thể là con dao hai lưỡi

Mạng xã hội đã và đang trở thành một phần tất yếu mỗi ngày cho hàng trăm triệu thành viên khắp thế giới. Muốn thu hút, lôi cuốn được độc giả, báo chí cần phải thay đổi những phương thức truyền thống, phải nhanh nhạy hơn với xu thế này. Theo thống kê của một chuyên gia nước ngoài, có tới 75% phóng viên thấy blog hữu ích để phát triển ý tưởng, 21% trong số đó bỏ ra mỗi ngày 1 tiếng để đọc blog và 16% trong số đó có trang blog riêng. Nhiều tòa soạn báo chí trên thế giới và trong nước đã và đang tận dụng mạng xã hội để mở rộng phạm vi tác động, mở rộng hơn lượng công chúng của mình. Ở Việt Nam, một số báo mạng điện tử lớn như VnExpress, VietNamNet… đã đưa sản phẩm của mình lên facebook, Twitter, Zing Me… cũng chính là nhằm khai thác sự tương tác rộng hơn giữa công chúng và tờ báo, công chúng và tác giả, tác phẩm báo chí, hướng tới mục đích nâng cao hiệu quả tuyên truyền trên báo chí.

Ngày nay, trong bối cảnh cạnh tranh thông tin gay gắt, những người làm báo một mặt, cần nhanh nhạy, tích cực và chủ động hơn nữa, mặt khác, phải luôn đề cao đạo đức, trách nhiệm và tính chuyên nghiệp của người cầm bút. Tận dụng các ưu thế của mạng xã hội không phải là bị nó cuốn theo để trở thành báo “lá cải” hoặc “tin vịt”. Báo chí đặc biệt là báo mạng điện tử cần tăng cường hơn các phương thức tạo sự tương tác với công chúng, góp phần thu hút công chúng phản hồi, đối thoại và chia sẻ với cơ quan báo chí cũng như người viết. Sự tương tác quý báu ấy vừa góp phần tạo mối quan hệ gắn kết giữa người cung cấp thông tin và người tiếp nhận thông tin, vừa góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm báo chí.

Sự phát triển mạnh mẽ của MXH như hiện nay đã ảnh hưởng rất nhiều đến báo chí chính thống. MXH là tự do cá nhân, không ai kiểm duyệt nên thông tin đưa rất nhanh. Trong khi đó, báo chí chính thống bắt buộc phải thẩm định nguồn tin, kiểm chứng thông tin nên về tốc độ chắc chắn là đi sau. thông tin trên mạng xã hội dù phong phú, đa dạng nhưng vẫn mang tính cá nhân, không qua bất cứ một ban biên tập nào thẩm định. Các nhà báo chân chính đều biết rằng, thông tin trên mạng xã hội nhiều khi chưa chính xác, muốn sử dụng vào bài của mình phải có sự kiểm chứng, xác minh. Tuy nhiên, thực tế vẫn có nhiều nhà báo, lãnh đạo cơ quan báo chí, nhất là các tờ báo điện tử bỏ qua khâu thẩm định để đăng tải ngay thông tin từ mạng xã hội, góp phần làm nhiễu loạn thông tin, thậm chí gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến xã hội.

Thận trọng khi tác nghiệp báo chí

MXH đã phần nào gián tiếp thúc đẩy một quy trình tác nghiệp mới cho những người làm báo. Những nhà báo hiện đại ngày nay, có thể lướt web hàng ngày, truy cập các trang mạng xã hội để nắm bắt thông tin, tâm trạng và những vấn đề mà cư dân mạng đang quan tâm. Họ có thể trao đổi trực tiếp với các thành viên mạng và hình thành trong đầu những ý tưởng cho nhiều bài báo mới của mình. Các tin tức mà báo chí đề cập càng trở nên nhanh hơn, cụ thể hơn, sát thực hơn và đáp ứng nhu cầu công chúng tốt hơn so với thời kỳ làm báo trước đây.

Nhiều tòa soạn, trước những vấn đề “nóng” có thể tập hợp đội ngũ nòng cốt để triển khai ý tưởng. Hơn bao giờ hết, công chúng được quan tâm và ở một góc độ nào đó, có khả năng “định hướng” thông tin của tờ báo, tham gia vào quá trình ra đời một bài báo.

Các nhà báo cũng không thể dửng dưng với những thông tin nóng hổi trên mạng. Chính họ chứ không phải ai khác sẽ phải đóng vai trò nắm bắt dư luận xã hội và định hướng thông tin tạo ra sự ổn định trên cộng đồng mạng và trong xã hội. Thời gian qua, nhiều thông tin trên báo chí được sử dụng từ MXH liên quan đến đời tư của nghệ sỹ, chuyện sử dụng hàng hiệu đắt tiền, tình yêu tay ba, tay tư hay chuyện nghệ sỹ “mạt sát”, hạ bệ nhau, rồi nghệ sỹ dùng mạng xã hội để PR cho chính bản thân… Việc lên tiếng phê phán, từ đó định hướng lối sống lành mạnh cho lớp trẻ hoặc lợi dụng thông tin này để tạo ra những bài viết có tính “lá cải”, thuần túy câu “view”, cổ vũ cho lối sống vị kỷ, tôn sùng vật chất trong một bộ phận giới trẻ chính là phụ thuộc vào đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp, tính chuyên nghiệp của người làm báo.

Có một số nhà báo chưa nhận thức đúng, coi những thông tin này sử dụng được và nhanh chóng tiếp cận, chính thống hóa thành bài báo của mình, dẫn đến nhiều thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự thậm chí ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức và cá nhân. MXH vừa tạo cơ hội cho báo chí nhưng vừa là thách thức đối với báo chí. Khi nhà báo muốn sử dụng thông tin trên đó phải thận trọng và kiểm chứng. Mục đích cuối cùng là phải tạo niềm tin cho công chúng”.

Các cơ quan báo chí nên sáng suốt trong sử dụng công cụ MXH

Những gì chúng ta đón nhận mỗi khi mở máy tính, truy cập internet, chia sẻ với cộng đồng mạng chỉ đơn thuần là thông tin mang tính cá nhân mà thôi. Nó có thể là những thông tin hay, chính xác, thông tin có giá trị nhưng cũng có thể là tin rác, tin “vịt”. Nó có thể là sự nghiêm túc cũng có thể là trò đùa hoặc sự ác ý. Nó có thể là nhìn nhận xã hội và con người một cách sắc sảo, hợp lý nhưng cũng có thể là góc nhìn quy chiếu hẹp, thiển cận. Nó có thể là thông tin “kim cương” hoặc chỉ là những thông tin thất thiệt, thiếu sự kiểm chứng. Không loại trừ, trong số đó có cả bàn tay của những thế lực thù địch muốn lợi dụng phạm vi tác động lớn của mạng xã hội để chống phá sự nghiệp đổi mới của Đảng và nhân dân ta.

Trên thực tế, bên cạnh một số trang MXH được cấp phép ở Việt Nam, một số thế lực thù địch lợi dụng internet đã dùng thủ đoạn xây dựng các trang web, đặt máy chủ ở nước ngoài, đăng tải các thông tin, luận điệu phản động, sai trái, kích động, trái thuần phong mỹ tục… nhằm chống phá Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam. Những thế lực này, với tư cách thành viên của các trang mạng xã hội, đưa lên mạng những lời lẽ bình luận không khách quan hoặc thông tin sai sự thật, thậm chí bịa đặt, nhằm gây nhiễu loạn thông tin, bôi nhọ hình ảnh, nói xấu chế độ…

Bằng quá trình tác nghiệp cẩn trọng, tỉ mỉ, khách quan và chân thật, báo chí sẽ “chính thống hóa” những thông tin trên mạng xã hội theo hai hướng: Nếu thông tin từ mạng xã hội là đúng, báo chí sẽ kịp thời ngợi khen, cổ vũ và khai thác tốt hơn. Còn ngược lại, khi thông tin từ MXH là sai, báo chí sẽ chấn chỉnh, phê phán và kịp thời định hướng bằng thông tin chính xác. Chẳng hạn, vụ clip ghi lại hình ảnh ném phao thi ở Đồi Ngô, Bắc Giang hồi tháng 5-2012 sau khi xuất hiện trên các trang MXH đã được báo chí sử dụng để phân tích, làm sáng rõ hơn những tiêu cực đã xảy ra, tạo được hiệu ứng xã hội mạnh mẽ.

Việc nhà báo khai thác, nắm bắt thông tin từ mạng xã hội hoàn toàn không phải là việc xấu, thậm chí là cần thiết và mạng xã hội thực sự sẽ là nơi mỗi người cầm bút có thể thu thập, phát hiện những vấn đề, phát hiện nhu cầu thông tin của công chúng một cách nhanh nhất.

Tuy nhiên, mỗi người cầm bút cần cẩn trọng và kỹ càng khi khai thác hoặc lấy thông tin từ mạng xã hội làm chất liệu cho bài báo của mình. Mỗi nhà báo, cơ quan báo chí phải thực sự trở thành “người gác cổng thông tin”. Có như vậy mới tạo nên tác phẩm báo chí có giá trị, góp phần định hướng cho người đọc. Mới đây, dư luận xôn xao về việc MC - diễn viên Quyền Linh bị công an bắt vì vận chuyển và buôn bán "hàng cấm" ma túy bởi một clip quay cảnh này được tung lên youtube. Một loạt báo lớn đã vào cuộc và tìm hiểu, xác minh thông tin ngay khi xem clip và đọc các phản hồi trên mạng xã hội. Thực chất đó chỉ là cảnh quay truyền hình nói về hậu trường đằng sau những vụ án… Nếu báo chí không “tỉnh táo”, tin vào những hình ảnh “mắt thấy” từ những clip trên mạng xã hội sẽ sa đà vào việc thông tin không chính xác, bôi nhọ hình ảnh của cá nhân, vi phạm đạo đức nghề nghiệp báo chí.

Nguồn; vusta.vn

Thêm bình luận


Mã an ninh
Làm tươi

Khoa học và Cuộc sống

Tập san Trí thức và Cuộc sống

bia1

Thống kê truy cập

0319802
Hôm nay
Hôm qua
Tuần này
Tuần trước
Tháng này
Tháng trước
Tất cả
278
233
4414
4867
14010
15541
319802

Bingo sites http://gbetting.co.uk/bingo with sign up bonuses

đầu tư, kinh tế

JA Teline IV
Liên hệ quảng cáo: 0945747775

Bất động sản

JA Teline IV
Liên hệ Quảng cáo: 0945747775

Khoa học kỹ thuât

JA Teline IV
Liên hệ Quảng cáo: 0945747775

Thời trang

JA Teline IV
Liên hệ Quảng cáo: 0945747775

giải trí, vui chơi»

Avatar
Liên hệ Quảng cáo: 0945747775